Sprawdzenie stanu prawnego nieruchomości kontrahenta ważne jest nie tylko w przypadku, gdy ma być ona przedmiotem zawieranej transakcji, ale także gdy zabezpieczeniem kontraktu ma stanowić hipoteka umowna na przedmiotowej nieruchomości.

Znaczenie wpisów w księdze wieczystej wiąże się z wyrażoną w art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zasadą rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Oznacza ona, iż w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe. Innymi słowy jeżeli nabywamy nieruchomość od osoby ujawnionej w księdze wieczystej jako właściciel, transakcja będzie skuteczna, nawet jeżeli dana osoba nie jest właścicielem nieruchomości.

Należy wszakże wskazać, iż rękojmia nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze. W złej wierze jest ten, kto wie, że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, albo ten, kto z łatwością mógł się o tym dowiedzieć. Rękojmię wyłącza również wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Z powyższego wynika, iż badanie księgi wieczystej należy rozpocząć od sprawdzenia kto jest właścicielem nieruchomości oraz, czy w poszczególnych działach księgi nie są wpisane ww. wzmianki i ostrzeżenia.

Tomasz Błotnicki